Herstellen van een burn-out met lichaamsgerichte therapie

Bij Yinsoma in Utrecht worden vrouwen bij burn-out begeleid via lichaamsgerichte therapie. Bij een burn-out staat je systeem op scherp. De weg uit een burn-out vraagt niet altijd om nóg een inzicht of een beter plan, maar om herstel dat in je lichaam begint. In dit blog lees je hoe een lichaamsgerichte benadering bij burn-out werkt en waarom het vaak helpt als praten en begrijpen alleen niet voldoende is.

“Dit keer wil ik het goed aanpakken. Geen enorme pieken en dalen meer. Het moet nu écht anders.”

Chayenna (36) zegt het vastberaden. Dit is haar derde burn-out en ze weet één ding zeker: dit moet de laatste zijn. Ze heeft al veel gedaan. Therapieën gevolgd, trajecten doorlopen, inzichten opgedaan. Ze weet inmiddels beter wie ze is en wat ze wil. En toch… de schrik en alertheid in haar systeem zorgen ervoor dat haar lichaam en zintuigen voortdurend actief zijn. Ze staat altijd aan en verlangt naar rust en herstel, maar haar systeem houdt haar gevangen in spanning waardoor rust en herstel nou juist uitblijven.

"Er werd me aangeraden te ontprikkelen, maar precies dát is het probleem. Het lukt me niet om 'af te schakelen'." De onrust giert door haar lijf en haar hoofd blijft overuren draaien.

Begrijpelijk.

Burn-out wordt vaak niet aangepakt in de kern. Het wordt gezien als een probleem van een verstoorde balans tussen privé en werk, van het niet goed kunnen aangeven van grenzen, of omgaan met werkdruk of privésituaties. En al speelt dat vaak een rol, toch is dit slechts een deel van het verhaal.

Een burn-out is het resultaat van een zenuwstelsel dat al jarenlang in een staat van overleven zit. 

Naast een ontspannings-systeem hebben we een stress-systeem. Als het ontspannings-systeem niet genoeg gevoed is, slaat de balans door naar het stress-systeem. Met een overspannen stress-systeem reageer je overactief op prikkels en dit zorgt er weer voor dat het stress-systeem gas blijft geven. Een complexe mix dus, want die energie voor 'gas geven' heb je eigenlijk niet.

Ik voel bewondering voor Chayenna's doorzettingsvermogen en alles wat ze al heeft geprobeerd om uit haar burn-out te komen, maar gun haar nu echt een andere weg.

En nog vóór we echt beginnen gebeurt het al. Buiten is een giechelend meisje te horen dat haar moeder roept. Een auto die voorbij zoeft. Een duif die op het dak landt en roekoeët. Het leven om Chayenna heen komt ongefilterd binnen en... hard.

“Eigenlijk was de fietstocht hierheen al te veel,” zegt ze.

We nemen even de tijd om stil te staan bij wat er nu is: de overweldiging. Dat is nieuw voor haar. Meestal wil ze door, snappen, oplossen. Met lichte ergernis vraagt ze: “Maar wat moet ik dan dóén, zodat dit niet meer gebeurt?” Ik voel haar onmacht en begrijp dat ze dit vraagt, maar precies daar zit de kern. Chayenna leeft al heel lang vanuit haar hoofd. Haar hoofd heeft haar ver gebracht en heeft haar geholpen te overleven, door te zetten, zich aan te passen.

Maar wat haar systeem nu nodig heeft, ligt niet op diezelfde plek. De sleutel ligt in haar zenuwstelsel.

Lichaamsgerichte therapie bij burn-out richt zich op het herstellen van een gezonde balans in het autonome zenuwstelsel.

In plaats van te analyseren wat er misgaat, leer je via het lichaam signalen waarnemen en ontladen. Door deze signalen te leren waarnemen en volgen kan het lichaam op een nieuwe manier reguleren en stap voor stap uit de overlevingsstand komen. Dit is helpend, zeker wanneer praten en inzicht alleen onvoldoende effect hebben gehad.

Chayenna sluit haar ogen. We verkennen haar innerlijke landschap en volgen de signalen van haar lijf, in plaats van ze te negeren. Haar adem stokt. Tranen drukken tegen haar oogleden. Dan volgt een diepe zucht... Alsof haar lichaam eindelijk toestemming krijgt iets ouds los te laten. "Het is nu stil", zegt ze. Geen beslissing, geen analyse, maar een ontlading die vanzelf ontstaat. Vanuit haar lichaam.

Door onafgemaakte signalen te volgen ontstaat er verbinding en komt er een release. Dit is wat er gebeurt wanneer je niet langer strategieën vanuit het hoofd toepast, maar het lichaam laat doen waar het voor gemaakt is: terugkeren naar een gezonde staat. Van daaruit volgt stap voor stap rust en herstel en dat is spannend, zeker als je gewend bent alles mentaal te dragen.

Dat is geen cognitief proces. In je hoofd leven voelt vertrouwd. Het heeft je geholpen te blijven functioneren, maar veiligheid ontstaat niet in je hoofd. Het hoofd kan het zenuwstelsel namelijk niet leren dat het nu veilig is.

Veiligheid voel je in je lichaam, niet in je hoofd.

In kleine momenten waarin het lichaam merkt dat het niet langer proactief hoeft te reageren, ervaart het lichaam veiligheid. De weg uit een burn-out vraagt daarom om vertragen. Het vraagt niet om harder je best doen of beter te begrijpen, maar om voelen en leren zijn met wat er is zonder het meteen te willen veranderen of oplossen.

Op scherp staan is vermoeiend. Niet op een zichtbare manier, maar sluipend. Aan het eind van de dag weet je niet precies wat je hebt gedaan, je voelt alleen dat je op bent. Alsof je de hele tijd hebt geluisterd naar een alarmsysteem dat nooit uit gaat. En misschien is het meest verwarrende wel dat het alarm bekend is. Je lichaam kent deze spanning zo goed dat je ermee vertrouwd bent geraakt.

Totdat je even stilvalt. En merkt hoe luid het eigenlijk is geweest vanbinnen.

Voor iemand als Chayenna is voelen in het lichaam misschien wel de grootste uitdaging. En tegelijk is het precies de beweging die nodig is om het dit keer echt anders te doen. Herstel ontstaat niet vanuit wilskracht, of door controle. Ontlading kan namelijk niet worden geforceerd, omdat het zich ontvouwt. Herstel onstaat organisch.

Herstel ontstaat door aandacht te hebben voor sensaties en signalen in het lichaam en door ruimte te geven aan wat zich van binnen aandient. Herstel ontstaat door bewuste aandacht te hebben voor wat het lichaam laat voelen en zien. Dat is waar lichaamsgerichte therapie bij burn-out begint: niet bij oplossen, maar bij het herstellen van een gevoel van veiligheid in het lichaam.

Sta je vaak op scherp en merk je dat praten alleen niet voldoende helpt?

Lichaamsgerichte therapie begeleidt je om te vertragen en om via voelen en bewustwording jouw lichaam te laten ontladen. Zo ga je ervaren dat rust weer mogelijk is zodat je van daaruit vervolgstappen kan zetten naar een leven dat wel voor je werkt. Wil je samen verkennen of lichaamsgerichte therapie in mijn praktijk Yinsoma in Utrecht bij jou past? Meld je dan aan voor een intakegesprek.

Tip: Een werkgever vergoedt vaak een burn-out herstel traject.

• Omwille van privacy en beroepsgeheim zijn namen en details in deze blog aangepast. Verhalen worden uitsluitend met toestemming gedeeld.